çocuklarda ortopedik hastalıklar ve tedavi

Çocukluk döneminde sıkça rastlanılan ortopedik hastalıklar nedir? Bu ortopedik hastalıkların tedavisi iyi mi olur? İşte, detaylar… “Bebeklik çağlarında ve sonrasında sık görülen ortopedik rahatsızlıklar adım atma öncesi ve adım atma sonrası dönem olarak da ikiye ayrılabilir” diyen Ortopedi Uzmanı ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Salih Marangoz,bebeklik karşılaşılan sorunları söyledi. Ayağın içe dönüklüğü: Doğum sonrası karşılaşılan en sık problemlerden birisi, ortalama yüz doğumda bir görülen ‘metatarsus adduktus’ rahatsızlığıdır. Ayağın ön kısmının içe dönüklüğü şeklinde özetlenebilecek bu rahatsızlıkta ayağın şekli fasulyeye benzetilir. Esnek olanların yüzde 90 oranında kendiliğinden düzelme potansiyeli mevcuttur sadece gene de aile tarafınca aksi yöne germe egzersizleri yapılabilir. Düzelmeyi hızlandırmak için bazı durumlarda alçılama yöntemi bir tercih olabilir. Nadiren 3 yaşından daha büyük ve önceki tedavilere yanıt vermeyen çocuklarda cerrahi gündeme gelebilir. Kalça, diz ve dirseklerde bükükler: Yenidoğanda kalça, diz ve dirsek eklemlerinde hafifçe büküklükler olması fizyolojiktir, kısaca normaldir. Bunların olmaması bir sorun bulunduğunu düşündürebilir. Büküklükler, kısaca fleksiyon kontraktürleri, yaşla beraber düzelirler. Hatta bilhassa kalçanın bükük pozisyonu bebeklerdeki kalça ekleminin düzgüsel gelişimi için lüzumlu bir pozisyondur. Geçmişte yaygın olarak kullanılan sadece günümüzde terk edilen, yanlış bir uygulama örneği olan kundaklama ile bebeğin kalçası ve dizleri düzleştirilmeye, bacakları birbirine bitiştirilmeye çalışılır, bu da gelişimsel kalça displazisinin oluşumuna zemin hazırlar ve riski artırır. Kalça çıkığı: Türkiye’de ‘gelişimsel kalça displazisi’ (halk içinde malum ismiyle doğuştan kalça çıkığı) averaj binde altı oranında görülür. Gelişimsel kalça displazisini erken dönemde saptamak amacıyla bilhassa risk faktörü olan tüm bebeklerin kalça ultrasonu isminde olan ışınım içermeyen bir yöntemle taranması gereklidir. Bu tetkiki ilgili eğitimi almış olan ortopedistler ve radyologlar yapmaktadır. Risk faktörleri şunlardır: Bebeğin anne karnında ters durması (makat gelişi), bebeğin boynunda doğumsal kas kaynaklı boyun eğriliği olması, ailede birisinde kalça çıkığı olması, bebeğin ilk bebek ve cinsiyetinin kız olmasıdır. Çocuk ortopedisti tarafınca yapılacak bebeğin kalça muayenesine ilave olarak kalça ultrasonu neticesinde de gelişimsel kalça displazisi yönünde bulguların varlığı halinde zaman geçirmeden tedaviye başlanması gereklidir. Tedavide “Pavlik bandajı” isminde olan, bebeğin bacaklarına ve gövdesine takılan, belirli pozisyonlarda bebeğin hareketine müsaade eden esnek bir aygıt kullanılır. Bu bandajın özelliği ve yol açabileceği negatif sonuçlar itibariyle bandaj muhakkak ortopedist doktor tarafınca uygulanmalı ve aile iyi derecede bilgilendirilip yakın bir halde takip edilmelidir. Çarpık ayak: Bebeklik çağlarında sık görülen rahatsızlıklardan bir diğeri çarpık ayak olarak da malum ‘pes ekinovarus’tur. Ayağın ve bacağın şekli golf sopasına benzetildiği için hastalığa İngilizce’de ‘clubfoot’ denilir. Anne karnında sebebi tam olarak bilinmeyen bir halde ortaya çıkan, ayaktaki bu içe dönüklük doğum öncesi meydana getirilen ultrasonlarda fark edilebilir. Ayaktaki bu hastalık ‘metatarsus adduktus’a benzer şeklinde görünse de ondan oldukça daha sert olmasının yanı sıra sorun ayağın yalnız ön kısmında değil, ayağın tümündedir. Bu problemin tedavisinde “Ponseti yöntemi” tüm dünyada standart haline gelmiştir. Doğum sonrası ilk 10 gün ila 2 hafta civarında başlanacak tedavide, Ponseti yöntemine uygun manipulasyon ve alçılama teknikleri kullanılarak başarıya ulaşmış bir netice almak mümkündür. Boyun eğriliği: Bebeklerde sık görülen durumlardan birisi de doğumsal kas kaynaklı boyun eğriliğidir (konjenital musküler tortikollis). Bu, göğüs kafesinin üst orta kesiminden kulak arkasına doğru giden, bir kasın sebebi bilinmeyen bir halde kısalması sonucu ortaya çıkar. Bebeğin makat gelişi ve zor doğum olması risk faktörleri arasındadır. Bu şekilde bir durum olduğundan şüphelenildiğinde hekime başvurulmalı, uygun germe egzersizleri ve masaj uygulamaları ile zaman geçirilmeden tedavisine başlanmalıdır. Bu hastalık çoğu zaman kendiliğinden düzelme eğilimi gösterir. Not: Bebeklik çağını ilgilendirip daha azca çoğunlukla görülen öteki bazı hastalıklara burada yer verilmemiştir. Bebeğin aile hekimi tarafınca muayenesini takiben lüzumlu görülmesi halinde ortopedi ve travmatoloji uzmanına yönlendirilmesi gerekebilmektedir.