Kalp krizi

Kalp krizi çoğu zaman bir kan pıhtısının bir koroner arterindeki – kalp kaslarının bir kısmını besleyen bir kalp damarı- kan akışını tıkamasıyla ortaya çıkar. Kalp krizi sırasındaki engellenmiş kan akışı kalp kasının bir kısmına zarar verebilir ya da bir kısmını tahrip edebilir.

Bir kalp krizi – öteki bir adıyla miyokard enfarktüsü – ölümcül olabilir. Kalp krizi tedavisinde seneler içinde çarpıcı gelişmeler olmuştur. Eğer kalp krizi geçirdiğinizi düşünüyorsanız gecikmeden derhal semptomların teşhis edilip 112 acil tıbbı yardım servisinin aranması fazlaca önemlidir.

Emareleri

Yaygın kalp krizi semptomları aşağıdakileri ihtiva eder:

  • Boyun, çene yada sırtınıza yayılabilen göğüs yada kollarınızda tazyik, sıkışma, ağrı yada sıkma yada ağrı hissi
  • Dolgunluk hissi, bulantı, hazımsızlık, mide ekşimesi yada karın ağrısı
  • Nefes darlığı
  • Terleme yada soğuk ter
  • Kaygı hissi yada kıyamet kopuyor duygusu
  • Bitkinlik
  • Uyuma zorluğu
  • Sersemlik yada baş dönmesi

Kalp krizi semptomları değişmiş olur Kalp krizi geçiren tüm insanoğlu aynı semptomları yaşamaz yada aynı derecede yaşamaz. Birçok kalp krizi TV’de izledikleriniz kadar acıklı değildir. Bazı insanlarda hiçbir semptom olmazken ötekiler için ilk emare ani kalp durması olabilir. Gene de, ne kadar fazla bulgu ve semptomunuz olursa bir kalp krizi geçirme olasılığınız o denli fazla olabilir. Kalp krizi semptomlarının sertliği de değişebilir. Bazı insanlarda hafifçe ağrı olurken ötekiler şiddetli ağrı yaşar.

Bir kalp krizi herhangi aniden meydana gelebilir — işte yada oynarken, istirahat ederken yada hareket halindeyken. Bazı kalp krizleri ansızın vurur fakat kalp krizi geçiren birçok insanda saatler, günler yada haftalar ilkin bulgu ve semptomlar olur. Bir kalp krizinin en erken uyarısı efor sarf etmeyle tetiklenen ve istirahatle geçen tekrarlayan göğüs ağrısı (anjin) olabilir. Anjine kalbe kan akışının geçici olarak azalması niçin olur.

Birçok insan kalbinizin ansızın durduğu (ani kalp durması) bir durumla bir kalp krizini karıştırır. Ani kalp durması kalbinizdeki bir elektrik bozukluğu kalbin pompalama hareketini kesintiye uğrattığında ve vücudunuzun geri kalanına kan akışının durmasına niçin olduğunda meydana gelir. Bir kalp krizi kalp durmasına niçin olabilir fakat kalp durmasının tek sebebi değildir.

Ne süre doktora gitmelisiniz

Bir kalp krizi esnasında süratli davranın. Bazı insanoğlu fazlaca uzun süre bekler bu sebeple mühim bulgu ve semptomları fark etmezler. Aşağıdaki adımları atın:

  • Acil tıbbi yardım çağırın. Kalp krizi geçirdiğinizden şüphelenirseniz çekinmeyin. Derhal 112’yi arayın. Acil tıbbi servislere ulaşamazsanız birinden sizi en yakın hastaneye götürmesini isteyin. Başka hiçbir seçenek kalmazsa kendiniz otomobille hastaneye gidin. Durumunuz ansızın kötüleşirse vasıta sürmek sizi ve diğerlerine riske atar.
  • Yazıldıysa nitrogliserin alın. Doktorunuz nitrogliserin yazdıysa acil servis mensubu gelene kadar prospektüse bakılırsa alın.
  • Önerildiyse aspirin alın. Kalp krizi riskinizden endişeniz var ise kalp krizi semptomlarınız olduğunda 162 yada 325 miligram (mg) aspirin çiğnemenin iyi bir düşünce olup olmadığını doktorunuza mesele. Kalp krizi esnasında aspirin almak kanınızın daha azca pıhtılaşmasını sağlayarak kalbinizin zarar görmesini azaltabilir. Sadece, aspirin öteki ilaçlarla etkileşebileceğinden doktorunuz yada acil tıbbi personel önermedikçe aspirin almayın. Aspirin alacağım diye 112’yi aramakta gecikmeyin. Ilkin acil yardım çağırın.

Kalp krizi geçiren birini gördüğünüzde neler yapmalısınız Tahminen bir kalp krizinden dolayı bilinci kapalı birine rastlarsanız acil tıbbi yardım çağırın. Acil prosedürler üstüne eğitim aldıysanız kardiyopulmoner resüsitasyona (CPR) başlayın. Bu, vücuda ve beyne oksijen gitmesine yardım eder.

Amerikan Kalp Derneğinin yönergelerine bakılırsa eğitilip eğitilmediğinize bakılmaksızın göğüs kompresyonlarla CPR’ ye başlamalısınız. Dakikada ortalama 100 kez her bir kompresyon için şahsın göğsüne ortalama 5 santimetre pres yapın. CPR eğitimi aldıysanız şahsın havayolunu deneyin ve her 30 kompresyondan sonrasında nefes verin. Eğitimli değilseniz yardım gelene kadar bir tek kompresyon hayata geçirmeye devam edin.

Kalp krizi esnasında ani kalp durmasına yaygın olarak kalbin faydasızca titrediği ölümcül kalp ritmi (ventriküler fibrilasyon) niçin olur. Acilen tedavi edilmezse ventriküler fibrilasyon ölüme neden olur. Kalbi düzgüsel ritmine geri döndüren otomatik harici defibrilatörün (AED) zamanında kullanılması kalp krizi geçiren biri hastaneye varmadan ilkin acil tedavi sağlayabilir. Fakat yalnızsanız göğüs kompresyonlarına devam etmek önemlidir. İkinci bir şahıs var ise o şahıs yakında bir AED arayabilir.

Sebepleri

Bir kalp krizi kalbinizi oksijenden varlıklı kanla besleyen bir yada daha çok arter (koroner arter) tıkandığında meydana gelir. Zaman içinde bir koroner arter kolesterol ve öteki maddeler dahil çeşitli maddelerin birikmesiyle daralabilir. Vücudun genelindeki arterlerde kolektif olarak plaklar adıyla anılan bu birikime ateroskleroz denir. Koroner arterleriniz ateroskleroza bağlı olarak daraldığında durum koroner arter hastalığı olarak bilinir. Koroner arter hastalığı bir çok kalp krizlerinin altta yatan nedenidir.

Bir kalp krizi esnasında bu plaklardan biri delinebilir ve kana kolesterol ve başka maddeler karışabilir. Delinen yerde kan pıhtısı oluşur bu sebeple kısmen vücut şaşırır ve zedelenen kan damarını onarmaya çalışır. Pıhtı yeterince büyükse koroner arterden kan akışını tamamen engelleyebilir.

Bir kalp krizinin bir başka sebebi kalp kasının bir kısmına kan akışını kesen bir koroner arter spazmıdır. Kokain şeklinde uyuşturucular bu tür dirimsel çekince yaratan bir spazma niçin olabilir. Bir kalp krizi kalp arterindeki bir yırtılmaya (kendiliğinden gelişen koroner arter diseksiyonu) bağlı olarak da meydana gelebilir. Kalp krizinin öteki yaygın olmayan sebepleri vücudun öteki bölümlerinden gelen minik kan pıhtıları yada tümörleri (koroner emboli) ihtiva eder. Kalp krizleri fazlaca düşük gerilim şeklinde durumlarda (şok) kalbe kan akışı şiddetli derecede azalırsa da meydana gelebilir.

Tedavi ve ilaçlar

Kalp krizi geçiren biriyle karşılaşınca neler yapılmalı Tahminen bir kalp krizinden dolayı bilinci kapalı birine rastlarsanız acil tıbbi yardım çağırın. Acil prosedürler üstüne eğitim aldıysanız kardiyopulmoner resüsitasyona (CPR) başlayın. Bu, vücuda ve beyne oksijen gitmesine yardım eder.

Amerikan Kalp Derneğinin yönergelerine bakılırsa eğitilip eğitilmediğinize bakılmaksızın göğüs kompresyonlarla CPR’ ye başlamalısınız. Dakikada ortalama 100 kez her bir kompresyon için şahsın göğsüne ortalama 5 santimetre pres yapın. CPR eğitimi aldıysanız şahsın havayolunu deneyin ve her 30 kompresyondan sonrasında nefes verin. Eğitimli değilseniz yardım gelene kadar bir tek kompresyon hayata geçirmeye devam edin.

Bir hastanede kalp krizi tedavisi Kalp krizi geçirirseniz bir hastanede kalp krizi tedaviniz duruma bağlı olarak değişmiş olur. Durumunuzun şiddetine ve kalbinizin görmüş olduğu hasar miktarına bağlı olarak ilaçlarla tedavi edilebilirsiniz, bir girişimsel prosedüre doğal olarak tutulabilirsiniz yada her ikisi.

İlaçlar Kalp krizinden sonrasında geçen her dakika daha çok kalp dokusu oksijen kaybeder ve kötüleşir yada ölür. Kalp hasarını önlemenin başlıca yolu kan akışını derhal eski haline getirmektir.

Kalp krizini tedavi etmek için verilen ilaçlar aşağıdakileri ihtiva eder:

  • Aspirin. 112 operatörü size aspirin almanızı söyleyebilir yada varmalarından derhal sonrasında acil durum tıbbi mensubu size aspirin verebilir. Aspirin kanın pıhtılaşmasını azaltarak dar bir arterden kan akışının sürmesine yardım eder.
  • Trombolitikler. Pıhtı avcıları da denen bu ilaçlar kalbinize kan akışını engellemiş olan kan pıhtısını çözmeye yardım eder. Bir kalp krizinden sonrasında ne kadar acele bir trombolitik ilaç alırsanız hayatta kalma şansınız o denli yüksek ve kalbinizin hasarı o denli azca olur. Sadece, bir kardiyak kateterizasyon laboratuvarlı bir hastanenin yakınındaysanız trombolitikler yerine çoğu zaman acil durum anjiyoplastisi ve stent uygulamasıyla tedavi edileceksiniz. Pıhtı avcısı ilaçlar çoğu zaman, kırsal topluluklar şeklinde bir kardiyak kateterizasyon laboratuvarına gitmek uzun süre alacağında kullanılır.
  • Süper aspirinler. Acil servisteki doktorlar yeni pıhtı oluşumunu önlemeye yardım etmek için aspirine birazcık benzer başka ilaçları size verebilir. Bunlar trombosit toplama inhibitörleri denen klopidogrel ve ötekiler şeklinde ilaçlar ihtiva eder.
  • Öteki kan inceltici ilaçlar. Muhtemelen size kanınızı daha azca “yapışkan” ve daha tehlikeli pıhtıları daha azca üretir hale getirmek için heparin şeklinde öteki ilaçlar verilecektir. Heparin bir kalp krizinden sonrasında damardan yada derinizin altından bir enjeksiyonla verilir.
  • Ağrı kesiciler. Göğüs ağrınız yada ilişkili ağrı fazlaysa rahatsızlığınızı azaltmak için morfin şeklinde bir ağrı kesici alabilirsiniz.
  • Nitrogliserin. Göğüs ağrısını (anjin) tedavi etmek için kullanılan bu ilaç arteryel kan damarlarını geçici olarak açarak kalbinize ve kalbinizden kan akışını iyileştirir.
  • Beta bloke ediciler. Bu ilaçlar kalp kasınızın gevşemesine, kalp atışınızın yavaşlamasına ve tansiyonunuzun düşmesine yardım ederek kalbinizin işini kolaylaştırır. Beta bloke ediciler kalp kası hasarı miktarını sınırlayabilir ve gelecekteki kalp krizlerini önleyebilir.
  • ACE inhibitörleri. Bu ilaçlar tansiyonu düşürür ve kalpteki stresi azaltır.
  • Kolesterol düşürücü ilaçlar. Statinler denen ilaçlar istenmeyen kan kolesterol seviyelerini düşürmeye yardım eder ve hayatta kalmayı sağlamak için bir kalp krizinden derhal sonrasında verilirse destek olabilir.

Cerrahi ve öteki prosedürler
İlaçlara ilaveten kalp krizinizi tedavi etmek için aşağıdaki prosedürlerden birine doğal olarak tutulabilirsiniz:

  • Koroner anjiyoplasti ve stent uygulaması. Acil durum anjiyoplastisi tıkalı koroner arterleri açarak kanın kalbinize daha rahat akmasına izin verir. Doktorlar kalbinizdeki tıkalı bir artere çoğu zaman bacak yada kasığınızdaki bir arterden geçen uzun, ince bir boru (kateter) sokar. Bu kateter hususi bir balonla teçhiz edilmiştir. Yerleştirilince balon tıkalı koroner bir arteri açmak için birazcık şişirilir. Bununla beraber metal bir örgü stent uzun solukta açık kalması için artere sokularak kalbe kan akışını geri kazandırabilir. Durumunuza bağlı olarak doktorunuz arterinizi açık tutmak için yavaş salınan bir ilaçla kaplı bir stent yerleştirmeyi yeğleyebilir.

Koroner anjiyoplasti, doktorların kalbe daralmış arterleri yerleştirmek için en önce yapmış olduğu bir prosedür olan koroner kateterizasyonla (anjiyo) aynı anda yapılır. Kalp krizi tedavisi için anjiyoplasti yapıldığında kalp hasarınız o denli acele o denli iyi sınırlandırılacaktır.

  • Koroner arter bypass ameliyatı. Bazı durumlarda doktorlar bir kalp krizi anında acil bypass ameliyatı yapabilir. Mümkünse doktorunuzun önerisine bakılırsa kalp krizinizden kurtulmak için kalbinizin üç ila yedi gün vakti olduktan sonrasında bypass ameliyatı olabilirsiniz. Bypass ameliyatı tıkalı yada daralmış bir koroner arterin ötesinde bir yere damarlar yada arterler dikerek (daralmış kısmı bypass etmek) kalbe kan akışını geri kazandırmayı ihtiva eder. Kalbinize kan akışı geri kazandırılınca ve durumunuz kalp krizi sonrası stabilse gözlem için hastaneye yatırılabilirsiniz.

Yaşam seçimi ve evde bakım

Hayatınızı iyi mi yaşadığınız kalp sağlığınızı etkisinde bırakır. Aşağıdaki adımları atmak bir tek kalp krizini önlemeye değil bununla birlikte kalp krizinden kurtulmanıza da yardım edebilir:

  • Sigara içmeyin. Sigara içerseniz kalp sağlığınızı iyileştirmek için yapabileceğiniz tek en mühim şey sona erecektir. Sigarayı kendi kendinize bırakmak zor olduğundan alışkanlıktan kurtulmak için size yardım edecek bir tedavi planı yazmasını doktorunuzdan isteyin.
  • Sigara dumanından kaçının. Sigara dumanına maruz kalmak kalp krizini potansiyel olarak tetikleyebilir bu sebeple arterlerinize zarar verebilen sigaradaki birçok kimyasal sigara dumanında da vardır.
  • Gerilim ve kolesterol seviyelerinizi deneyin. Doktorunuza gerilim ve kolesterol seviyelerinizi ne sıklıkta takip etmeniz icap ettiğini mesele. Bu seviyeler istenmeyen seviyede yüksekse doktorunuz kardiyovasküler sağlığınızı korumaya yardım etmek için diyetinizde ve ilaçlarınızda değişimler yapabilir.
  • Tertipli tıbbi kontroller yaptırın. Kalp krizi için majör risk faktörlerinden bazısı — yüksek kan kolesterolü, yüksek tansiyon ve diyabet — erken evrelerinde hiçbir semptoma niçin olmaz. Doktorunuz bu durumların sizde olup olmadığını denetlemek için testler yapabilir. Bir mesele var ise siz ve doktorunuz kalp krizine yol açabilecek komplikasyonları önlemek için onu yönetebilirsiniz.
  • Tertipli egzersiz yapın. Tertipli egzersiz bir kalp krizi sonrası kalp kas fonksiyonunu iyileştirmeye yardım eder. Egzersiz bir kardiyak rehabilitasyon programının majör bir bölümüdür. Egzersiz sıhhatli bir kiloyu sağlamak ve korumak, diyabeti, yüksek kolesterolü ve yüksek tansiyonu denetlemek için size yardım ederek bir kalp krizini önlemeye yardım eder. Egzersiz ağır olmak zorunda değildir. Mesela, haftanın beş günü, günde 30 dakika yürüyüş sağlığınızı iyileştirebilir.
  • Sıhhatli bir kiloyu muhafaza edin. Fazla kilo kalbinizi yorar ve yüksek kolesterol, yüksek gerilim ve diyabete yol açabilir. Kilo vermek kalp hastalığı riskinizi düşürebilir.
  • Kalp sağlığına uygun beslenin. Rejiminizdeki fazlaca fazla doymuş yağ ve kolesterol kalbinize giden arterleri daraltabilir. Kalp krizi geçirdiyseniz yağı ve kolesterolü — ve tuzu sınırlayın. Tuzlu bir rejim tansiyonunuzu yükseltebilir. Kalp sağlığına uygun beslenme üstüne doktorunuzun ve diyetisyeninizin tavsiyelerine uyun. Aile olarak kalp sağlığına uygun yemekler hazırlayın. Balık, yağsız etler, fasulyeler ve azca yağlı süt ürünleri kalp sağlığına uygun beslenmenin parçalarıdır. Bolca meyve ve sebze yiyin. Meyve ve sebzeler antioksidanlar — koroner arterlerinizde her gün aşınma ve yıpranmayı önlemeye yardım eden besinler – ihtiva eder.
  • Diyabeti deneyin. Yüksek kan şekeri kalbinize zarar verir. Tertipli egzersiz, iyi yiyecek ve kilo vermek kan şekeri seviyelerini daha istenir seviyelerde tutmaya yardım eder. Birçok insan diyabetlerini yönetmek için ilaçlara da gerek duyar.
  • Stresi deneyin. Kalp krizi riskinizi azaltmak için günlük aktivitelerinizde stresi azaltın. İşkoliklik alışkanlıkları üstüne tekrardan düşünün ve hayatınızdaki stresli vakaları minimize etmek yada uğraşmak için sıhhatli yollar bulun.
  • Alkol alıyorsanız orta derecede alın. Alkole aslına bakarsan meyletmemişseniz asla başlamamalısınız. Fakat, orta derecede alkol HDL – “iyi” kolesterol – seviyelerinin yükselmesine yardım eder ve kalp krizine karşı koruyucu bir etkiye haizdir. Sıhhatli yetişkinler için bunun anlamı her yaştan hanım ve 65 yaş üstü erkekler için günden en fazla bir kadeh ve 65 yaş ve altı erkekler için günde en fazla iki kadehtir. Fazla içmek tansiyonunuzu ve trigliserit seviyelerinizi yükselterek kalp krizi riskinizi arttırabilir. Günde bir ila iki kadehten fazla alkol almak tansiyonu yükselteceğinden gerektiğinde içmeyi bırakın. Bir kadeh 355 mililitre yada mL biraya, 118 mL şaraba yada 44 mL 80-derece liköre eşdeğerdir.

Korunma

Kalp krizi geçirmiş bile olsanız bir kalp krizini önlemek için adımlar atmak için asla geç değildir. İlaçlar almak ileride kalp krizi riskinizi azaltabilir ve ziyan olmuş kalp fonksiyonunuzun iyileşmesine yardım edebilir. Yaşam seçimi faktörleri de kalp krizi önleme ve kurtulmada mühim rol oynar.

İlaçlar
Doktorlar tipik olarak kalp krizi geçirmiş ve kalp geçirme riski altında olan insanoğlu için ilaç tedavisi yazabilir. Kalbin daha etkili çalışmasına yardım eden ve kalp krizi riskini azaltan ilaçlar aşağıdakileri içerebilir:

  • Kan inceltici ilaçlar. Aspirin kan trombositlerinizi daha azca “yapışkanlaştırır” ve muhtemelen daha azca pıhtılaştırır. Doktorlar aspirine alerjik bir reaksiyonları ve almamaları için başka bir ciddi niçin olmadıkça kalp krizi geçirmiş insanoğlu için günde 81 ile 325 mg içinde bir doz aspirin önerir. Doktorunuz günlük olarak aspirin almanızı önermediyse doktorunuzla bunun nedenini bulmaya çalışın.

Doktorlar daralmış koroner arterleri açmak için anjiyoplasti yada stent prosedürüne doğal olarak olan insanoğlu için hem prosedür öncesi hem de sonrasında klopidogrel şeklinde anti-pıhtı ilaç yazabilir.

Önceki bir kalp krizine bağlı olarak yada bir kalp krizini önlemek için aslına bakarsan aspirin alıyorsanız bu kan incelticileri ve ibuprofeni aynı anda almanın gastrointestinal problemler riskini arttırabileceğini ve aspirinin kalbe faydalarını kesintiye uğratabileceğini bilin. Artirit şeklinde belirli durumlar için ağrı kesici ilaç almanız gerekirse sizin için en iyi ağrı kesicinin hangisi bulunduğunu doktorunuzla konuşun.

  • Beta bloke ediciler. Bu ilaçlar kalp hızınızı ve tansiyonunuzu düşürerek kalbinize olan talebi azaltır ve başka kalp krizlerini önlemeye yardım eder. Fakat bu ilaçlar astımı, yavaş kalp hızı, düşük tansiyonu yada kalp yetmezliği olan insanlara verilemez.
  • Anjiotensin-dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri. Doktorlar kalp krizlerinden sonrasında bilhassa kalbin pompalama kapasitesini azaltmış orta ve şiddetli kalp krizi geçirmiş insanoğlu için ACE inhibitörleri yazabilir. Bu ilaçlar kalbinizden kanın daha kolay akmasına izin verir.
  • Kolesterol-düşürücü ilaçlar. Statinler denen ilaçlar istenmeyen fena kolesterol seviyelerinizin azalmasına yardım edebilir. Kalp krizi geçirmiş birçok insan tekrar kalp krizi geçirme riskini azaltmaya yardım etmek için kolesterol-düşürücü ilaçlar alır.

Yaşam seçimi değişimleri İlaçlara ilaveten kalp krizinden kurtulmanıza yardım edebilecek aynı yaşam seçimi değişimleri ilerideki kalp krizlerini önlemeye de yardım edebilir. Bunlar aşağıdakileri ihtiva eder:

  • Sigara içmemek
  • Yüksek gerilim, yüksek kolesterol ve diyabet şeklinde belirli durumları denetlemek
  • Fizyolojik olarak etken kalmak
  • Sıhhatli yiyecekler yiyecek
  • Sıhhatli bir kiloyu muhafaza etmek
  • Stresi azaltmak ve yönetmek

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*